Yaz Tatiline girerken bu dönem için yazdığım son yazımda meyve ve sebzelerin öneminden bahsetmek istedim. Dengeli ve düzenli beslenme insanın yaşamı boyunca dikkat etmesi gereken son derece önemli bir husustur. Ancak bu durum özellikle çocuğun gelişiminde ve bağışıklık sisteminin gelişiminde daha da önemlidir.
Bir çocuğun her gün enerji,  Protein karbonhidrat ve yağ alması gerekir. Çocuklar bu besin öğelerinden oluşan bir tabağı üç ana öğün ve iki ara öğünde tükettiği sürece sağlıklı beslenirler. Çocukların tabaklarını “Besin yoncası” dediğimiz birer yonca gibi düşünün.Bu besin yoncası içinde et, sebze ve meyve grubu, süt-yoğurt grubu ve tahıl grubundan birer besin olmalıdır. Bu besinler kullanılarak hazırlanan her tabak sağlıklı, yeterli ve dengelidir. Bunun yanı sıra alınan toplam enerjinin yüzde 45-55 ‘inin karbonhidrat, yüzde 12-15 ‘inin protein yüzde 25-35’inin de yağlardan gelmesi gerekiyor. Ayrıca alınan yüzde 25-35 ininde yağlardan gelmesi gerekiyor. Ayrıca alınan besinin, çocuğun yaşı artı beş olarak gram cinsinden lif içermesi ve buna ek olarak vitamin ve mineralden zengin olması gerekiyor.

Çocuklara önlerindeki meyve ve sebzeleri yedirmek kolay değildir. Fakat araştırmalar ailelerin bunu denemelerinin ve bu yönde çabalarının hayati önem taşıdığını göstermektedir.
Meyve ve sebzelerin tüketiminin kuşkusuz sağlığa önemli katkısı vardır. Uzun, kaliteli, sağlıklı bir ömür için, erken yaşlarda sağlıklı ve dengeli beslenme alışkanlıklarının kazandırılması çok önemlidir, meyve ve sebzeler, çoğunlukla karbonhidrat ve lifli gıda maddeleri olup, beslenme fizyolojisi açısından önem taşıyan vitamin ve mineralleri içerir.
Ayrıca meyve ve sebzeler özellikle folik asit, A vitamininin ön öğesi olan beta-karoten, E(tokoferol), C, B2 vitaminleri, kalsiyum, potasyum, demir, magnezyum, posa ve diğer antioksidan özelliğe sahip bileşikler bakımında da zengindir.Bu bileşenler; sağlığımız açısından önemli olup yine kanser, kalp, hipertansiyon, obazite ve diyabet gibi hastalıklara karşı korunmamız için çok önemlidir. Ancak yapılan araştırmalara göre çocukların özellikle 2-7 Yaşları arasında çok az meyve sebze tükettiklerini göstermektedir. Oysa ki hem çocukların, hem de yetişkinlerin “besin yoncası” nda da yer aldığı gibi çok çeşitli meyve ve sebze tüketmeleri gerekmektedir. Çünkü her meyve ve sebzenin besin içeriği birbirinden farklıdır, bu sebeple her meyve sebze vücuda farklı yarayışlılık sağlar.

Beslenmede geçmişten günümüze kadar uzanan değişmeyen fakat yanlış olan bazı kurallar vardır. Örneğin toplum olarak et ağırlıklı beslenmek eski zamanlarından günümüze gelen yanlış olan beslenme kültürlerindendir. Unutulmamalıdır ki; özellikle büyüme çağındaki çocuklarda, tüm besin gruplarının “Besin Yoncası” na göre tüketilmesi son derece önemlidir. Bunun için meyve ve sebzeleri tüketme alışkanlığı küçük yaşlarda başlayacak eğitimle çocuklara kazandırılmalıdır. Çocukların ve özellikle büyüme çağındaki, ailelerini  izleyerek onların yaptığı davranışların aynısını yaptığını gösteren pek çok çalışma bulunmaktadır. Bu nedenle, ana yemeklerin  yanında sebze veya salata servis edilmeli, çocuğun sevdiği yemeklerin yanında farklı kombinasyonlarda meyve ve sebze buketleri eklenmelidir.

Sezai Sarıkçı
Gıda Mühendisi