Çocuklarda İshal ve Yapılması Gerekenler

Çocuklarda İshal ve Yapılması Gerekenler

Dışkı miktarının artması, dışkı kıvamının yumuşaması ve dışkılama sayısının artmasına ishal denir. Kimi zaman başka bulguların da eşlik etmesiyle çok daha zor geçirilen ishal, bazı durumlarla da gereken tedbirlerin alınmamasıyla özellikle bebekler ve çocuklar için hayati tehlike taşıyabilir.

 

Dışkının miktarı, alınan besinlerin bitkisel kaynaklı olup olmamasına bağlıdır. Sık olarak dışkılama ishal sayılmaz. İshalde “sulu dışkı” olması şartı vardır. Anne sütü ile beslenen bebeklerde günde 5-8 kez, süt çocuklarında ise günde 2-4 kez dışkılama normaldir.

İshalde dışkı miktarı büyük çocuklarda hastalığın  bağırsaktaki yerinin belirlenmesine yardımcıdır.

Dışkı çoksa ishali yapan neden ince bağırsaklarda veya kalın bağırsakların hemen başlangıç kısmındadır. Dışkı açık renkli, kansız, sindirilmemiş besin maddeleri içeren bir özelliktedir. Göbek altında ağrı olabilir. Bu ağrılar aralıklı ve kramp şeklindedir. Dışkı az ve ishal özelliğinde ise hastalık etkeni kalın bağırsakların inen kısmında veya rektumdadır. Dışkı lapa görünümünde, kanlı ve müküslüdür. Karnın alt kısmı ve hipogastrik bölgede ağrı vardır. Ağrılı ıkınma sıktır.

İshalle birlikte kusma ve karın ağrısının olup olmaması önemlidir. Bağırsakların üst kısmında bir nedenle ishal varsa, alt kesimlerdeki hastalıklar karın ağrısına neden olur.

İshalli bir çocukta ishalin kaç gündür sürdüğü, çocuğun nasıl beslendiği, son idrar yapma zamanı ve miktarı önemlidir. İshalli çocuklarda mutlaka ateş takibi de yapılmalıdır.

Eğer bir çocukta sulu, şekilsiz dışkı 6 saatten fazla sürmüşse ve bu çocuk özellikle bir yaş altında ise mutlaka bir doktara danışılması gerekmektedir. Eğer ishal, kusma ve yüksek ateşle seyrediyorsa derhal doktora başvurulmalıdır.

Anne sütüyle beslenen bebeklerde Formula ile beslenenlere göre daha sık dışkılama olur.Bebek ek gıdalara geçince bağırsak hareketleri daha düzenli olur. Bu dönemde eğer bebeğin diyetinde meyve gibi lifli ağırlıkta ise veya bebekte bir enfeksiyon geliştirmekteyse dışkı sayısı artar ve kıvam yumuşar.

Bağırsak enfeksiyonu sıklıkla bakteri veya virüsle gelişir. Bakterinin bulaşıp çoğaldığı gıdalar gıda zehirlenmesi yapabilir veya iyi yıkanmamış, kirli ellerle yenilen veya yedirilen yiyeceklerle ishal etkeni direkt ağızdan alınabilir. İshali  yapan enfeksiyonun mutlaka bağırsak enfeksiyonu olması gerekmez. Bağırsak dışı enfeksiyonlarla da ishal gelişebilir. Orta kulak iltihabı veya grip  seyrinde de ishal görülebilir; böyle durumlarda ishalin yanı sıra  ateş de yükselir.

Kabızlığı olan bazı çocuklarda  katılaşmış dışkı hacmi kısmi olarak blokaj yapar. Bu çocuklarda sıvı dışkı kaçış yaparak çocuğun külodunun kakalanmasına neden olabilir. Bu istem dışı kaka kaçırmaya “enkoprazis” denir.

 

İSHAL TEHLİKELİ MİDİR?.

Su kaybı riski nedeniyle küçük bebeklerde ishal her zaman ciddiye alınmalıdır. Yine sıvı kaybını şiddetlendirebileceği için kusma ishale eşlik ettiğimde durum daha ciddileşir. Eğer birlikte ateş ve terleme de varsa risk artar. Özelikle uzun süren ishallerde, dışkı macun gibi, yağlı ve kötü kokulu ise daha değişik hastalıklar söz konusu olabilir. Bu özel durumlarda çocukta gelişme geriği belirgindir.

 

 

 

İSHALE EŞLİK EDEBİLECEK BELİRTİLER ve MUHTEMEL NEDENLERİ

 

 

 

İSHALLİ ÇOCUKTA ALINACAK İLK TEDBİRLER;

  1. Bir yaş altında bir bebekte 6 saatten fazla süren ishal varsa doktora başvurunuz.
  2. İshalli büyük çocuklarda sıvı alımını arttırmak gerekir. İshal diyeti az az ve sık sık verilmeli; tercihen bir süre süt verilmemelidir.
  3. Çocuğun ateşi mutlaka ölçülmeli, ateş varsa kompres yapılarak ateş kontrol altına alınmalıdır.
  4. Temizlik tedbirleri arttırılmalıdır. Tuvalete gitmeden önce ve sonra anne veya bakıcı ellerini mutlaka sabunla yıkamalıdır.

 

NE ZAMAN DOKTORA BAŞVURULMALI?.

  • Bebeklerde 6 saatten fazla süren ishallerde,
  • İshalle birlikte ateş ve kusma varsa,
  • Dışkıda kan ve müküs varsa,
  • 12 saat geçmesine rağmen ishal halen devam ediyorsa,

 

NE YAPMALI?.

  • Anne sütü ile beslenen bebeklerde anne sütüne mutlaka devam edin. Anne sütü bebeğin sıvı açığını karşılayabileceği gibi içindeki mikrop ve virüs öldürücü maddeler, ishalin tedavisi için de geçerlidir.
  • Şiddetli ishal ve kusmalarda doktorunuzun önerisi ile özel bileşimde hazırlanan tuz-şeker paketlerini yine doktorunuzun önerdiği  şekilde kullanın.
  • Doktorunuz önermediyse ishal kesici ilaçları kullanmayın. Sulu kakayı görür görmez hemen bu ilaçlara başlanması gerekmez.
  • Yiyecek hazırlarken veya bebeğin altını değiştirirken, önce ve sonra mutlaka ellerinizi sabunla yıkayın.
  • Bebek 6 aylık oluncaya kadar bebek için kullandığınız beslenme araç ve gereçlerin hepsini steril edin.
  • İshal vakalarda yoğurt, muz, pirinç lapası ve çorbasının en geçerli ishal diyeti olduğunu aklınızda tutun.
  • Sıcak havalarda gıdaların daha çabuk bozulabileceğini unutmayın ve yiyecekleri buzdolabında saklayın.
  • Eğer yaşı uygunsa ve bebeğinizi havuza veya denize sokmak istiyorsanız suyun temiz ve ısısının uygun olmasına dikkat edin.

 

Prof. Hilal MOCAN, Çocuğum ve Ben dergisi 2003

This site is using SEO Baclinks plugin created by Locco.Ro